حافظه چیست و چگونه کار می کند؟

حافظه چیست چگونه کار میکند

هزاران سال است که مطالعه حافظه انسان یک موضوع مهم برای علوم مختلف و فلسفه بوده است و به یکی از اصلی‌ترین موضوعات مورد علاقه در روانشناسی بوده است.

آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که چطور می توانید اطلاعات و آموخته­‌ها را برای یک آزمون به خاطر بیاورید؟ توانایی خلق خاطرات جدید، ذخیره‌سازی آنها برای یک دوره زمانی کوتاه و یا بلند، و یادآوری آنها درصورت نیاز به ما کمک می کند که یاد بگیریم و با دنیای اطراف خود تعامل داشته باشیم.

برای چند لحظه به این فکر کنیم که چند بار در روز شما بر حافظه خود تکیه می کنید تا عملکردی درست یا غلط داشته باشید که می‌تواند از بخاطر آوردن نحوه کار با کامپیوتر تا به یادآوری رمز عبور خود برای ورود به حساب بانکی اینترنتی باشد.

اما حافظه به معنای واقعی چیست؟ خاطرات چطور شکل می گیرند؟

مقاله زیر یک نگاه کوتاه به این می اندازد که حافظه چیست، چطور کار می کند، و چطور سازمان دهی می شود؟

حافظه چیست ؟

حافظه (memory) عبارت است از فرایندهایی که برای اکتساب، ذخیره سازی، نگهداری و بعدا بازیابی اطلاعات به کار می روند. به بیان ساده تر حافظه به گروهی از فرایند های ذهنی انسان گفته می شود که با استفاده از آن‌ها، فرد تجارب و افکار مختلف را ذخیره و آنها را یادآوری می کند.

سه نوع فرایند اصلی در حافظه درگیر هستند: کدگذاری، ذخیره سازی (اندوزش) و بازیابی. به منظور تشکیلِ خاطرات جدید، اطلاعات باید به شکل‌های قابل استفاده تغییر داده شوند، که از طریق فرایندی به نام کدگذاری رخ می دهد.

وقتی اطلاعات بطور موفقیت آمیز کدگذاری یا نشانه­‌گذاری شد، باید برای استفاده های بعدی در حافظه ذخیره شود. بیشتر این خاطرات ذخیره شده اکثرا در خارج از آگاهی ما قرار گرفته، به جز زمانی که ما واقعا نیاز داریم که از آن استفاده کنیم. فرایند بازیابی به ما امکان می دهد که خاطرات ذخیره شده را به آگاهی هشیار خود بیاوریم و از آن­‌‌ها بهره برداریم.

در جریان خواندن مطالب یا همان مرحله رمزگردانی ، بیشتر نیمکره چپ مغز دخیل است و در جریان فراخوانی و یادآوری اطلاعات ، بیشتر نیمکره راست مغز فعال می‌شود.

بطور کلی مرحله رمز گردانی در حافظه کوتاه مدت به صورت رمز صوتی ، دیداری و یا شنیداری است، اما در حافظه بلند مدت ، اطلاعات به صورت رمز معنایی ذخیره می شوند.

برای مثال اگر حرف “ب” در حافظه کوتاه مدت به صورت رمز صوتی ذخیره و کدگذاری شده باشد، هنگام یادآوری، ممکن است حرفی که از نظر صوتی به آن نزدیک است یادآوری شود مانند حرف “پ” یا “ف”.

اما در حافظه بلندمدت، چون رمزگردانی به شکل معنایی صورت می گیرد ، هنگام یادآوری ممکن است داده هم معنای آن بازیابی شود؛ برای مثال اگر فردی در حافظه بلند مدت خود، کلمه “آفتاب” را ذخیره کرده باشد، ممکن است در مرحله بازیابی، کلمه “خورشید” را یادآوری کند.

در مرحله بازیابی اطلاعات نیز تفاوت‌هایی میان انواع حافظه کوتاه‌مدت و بلندمدت وجود دارد. برای بازیابی داده‌های ذخیره شده در حافظه ، مغز باید مداوم جستجو انجام دهد.

این فرایند در حافظه کوتاه مدت بسیار سریع است، اما در حافظه بلند مدت به عوامل مختلفی از جمله نوع طبقه بندی مطالب در حافظه و مدت زمان سپری شده از دخیره­‌سازی اطلاعات تا بازیابی آنها، بستگی دارد.

حافظه، هر کدام از انسان‌ها را به عنوان فردی خاص مشخص می‌کند. هر کدام از ما از دوران اولیه زندگی خود خاطرات منحصر به فردی داریم که همان تجربیات و طرحواره او را شکل داده است.

حافظه ما را قادر می‌سازد تا برای زندگی روزانه خود برنامه‌ریزی کنیم. فقط هنگامی که حافظه کم می‌شود متوجه می‌شویم که چه قدر در هویت ما موثر است.

حافظه، توانایی ذهنی انسان است که در پوششی مرموز و نهفته شده است. فهمیدن و درک چگونگی کارکرد حافظه، به شما انگیزه می‌دهد برای این که از آن درست استفاده کنید.

در واقع حافظه عبارت است از: محلی برای نگهداری رخدادها و یا توان ثبت و نگهداری رویدادها که در واقع، مانند دستگاه فیلمبرداری است که تمام خاطرات و حوادث را بدون کم و کاست در خود ثبت و ضبط می نماید.

حافظه در مقیاس وسیع، چیزی است که شما را شما می‌سازد. حافظه، فقط یک کامپیوتر ساده از اطلاعات نیست، بلکه می‌تواند روی بینش شما در زندگی و چگونگی پاسخ به رویدادها تاثیر بگذارد تجارب جدید با خاطرات شما شکل می‌گیرند. عکس‌العمل شما به رویدادها، وابسته به تجارب قبلی‌تان از اتفاقی مشابه آن است.

وقتی به یک اتفاق که قرار است در آینده رخ دهد، با لذت می‌نگرید، مثلا تعطیلات در کنار دریا، ممکن است به این دلیل باشد که در گذشته خاطره خوبی از موقعیتی شبیه به آن داشته‌اید.

همچنین توانایی یادگیری و به کار بردن آنچه یاد گرفته شده، در سازگاری با اوضاع و احوال تازه و حل مسائل و مشکلات تازه را در معنای عام هوش می‌­نامند.

هوش نیرویی است که از نتیجه حافظه بدست می آید و کسی می‌تواند دارای هوش خوبی باشد، که از حافظه خوب و سالمی برخوردار باشد.

نکته: از حافظه خود خوب استفاده کنید. کیفیت‌های اصلی زندگی ما در خاطرات‌مان ریشه دارد.

حافظه خوب ، ضامن کیفیت زندگی است

سلامت تک تک افراد یک جامعه مهم‌ترین و البته اصلی‌ترین عامل رشد، توسعه و پیشرفت آن جامعه است.

همواره بخش مهمی از امکانات مادی و معنوی جوامع انسانی صرف خدمت‌رسانی به بیمارانی می‌شود که گاه برای همیشه از نعمت سلامتی چه جسمی چه روحی محروم می‌مانند.

آلزایمر، پارکینسون، ‌ام اس و حتی افسردگی بیماری‌هایی هستند که سلامت انسان‌های عصر حاضر را تحت تأثیر چشم­گیری قرار می‌دهند درحالی که بسیاری از متخصصان و پژوهشگران معتقدند می‌توان با افزایش دانش و آگاهی از گرفتار شدن به بیماری‌هایی که کیفیت زندگی انسان را هدف گرفته‌اند رهایی یافت.

طبیعتاً محیط زندگی موجودات زنده با یکدیگر متفاوت است بنابراین اگر بتوانیم با محیط اطراف خودمان سازگاری بیابیم می‌توانیم سالم زندگی کنیم، فقط یک انسان سالم می‌تواند از کارکرد بهینه بدن خود استفاده کند.

در این راستا می‌توان گفت کارکرد بهینه و درست مغز و حافظه یکی از مؤثرترین عوامل کارکرد صحیح بدن است که هرگونه اختلال در آن می‌تواند تیر خلاصی باشد بر سلامت انسان.

انسانی که حافظه خود را از دست می‌دهد در حقیقت شناخت خود از محیط اطراف و حتی خودش را از دست می‌دهد و به‌دنبال این اتفاق کیفیت زندگیش از بین خواهد رفت.

بیماری‌های مغز و اعصاب که معضلات جدی جوامع متمدن امروزی محسوب می‌شوند همگی ناشی از اختلال در عملکرد مغز به خصوص بخش حافظه است.

از این‌رو آشنایی با حافظه که مهم‌ترین و اساسی‌ترین بخش وجودی یک موجود زنده است گامی مؤثر در پیشگیری از ابتلا به بیماری‌هایی از این دست خواهد بود.

هرگاه نیاز باشد مسأله ای نه چندان مهم را برای لحظاتی کوتاه به ذهن بسپاریم، از حافظه کوتاه مدت استفاده می کنیم (چیزی کمتر یک دقیقه). تمام مطلب ابتدا در حافظه کوتاه مدت ثبت می گردد، سپس به ذهن یا حافظه بلند مدت، که به‌منزله بایگانی مغز می باشد، سپرده میشود.

بکارگیری صحیح از حافظه و تقویت آن، نقش مؤثری در سلامت فردی، اجتماعی و خانواده دارد. افرادی که حافظه قوی دارند، کمتر جسم و روح و روان خود را به زحمت می اندازند تا مطلبی را فرا بگیرند. در فرصت کوتاهی مطالب مورد نیازشان را یاد می گیرند.

بهتر است بدانیم این حافظه حتی می‌­تواند کمک کند که انسان بهتری باشیم تا جایی که حتی مانع از اختلافات خانوادگی می‌­شود!
فردی که فراموش کار است، مورد تهمت، بی توجهی و پای بند نبودن به اصول اولیه زندگی می‌شود. فردی که از خانه بیرون می رود، سفارشات خانم و یا فرزندان خود را فراموش می­‌کند که این امر میتواند موجب ناامن شدن بهداشت روانی خانواده و احتمال سرزنش یا دلزدگی در خانه و حتی ایجاد احساس مورد تحقیر واقع شدن برای فرد شود. همچنین استفاده بهینه از حافظه، در ایجاد امیدواری و اعتماد به نفس مؤثر است. دانش آموزی که چندین جلسه از عهده امتحان خود به خوبی بربیاید، تأثیر بسیار مطلوبی بر روحیه و روان او می گذارد.

عدم بکارگیری صحیح از حافظه، موجب ضعف حافظه و اُفت در سطح زندگی (تحصیل، ارتباطات، کسب و کار و….) میشود که در اصطلاح روان‌شناسان به این حالت، زنگار حافظه می گویند، که طبق فرمایش امام صادق علیه‌السلام، عدم پرورش حافظه موجب زنگار حافظه می شود .

مردان بزرگ تقریباً حافظه ای قوی و پشتکار و تلاش مستمر و هدفی برای پافشاری همراه ذهنی سالم داشته‌اند، حافظه خوب در زندگی عادی یکی از عوامل قطعی پیشرفت در زمینه های مختلف است. حافظه خوب از همان آغاز دوره زندگی، برگ برنده اصلی را تشکیل می دهد. در تحصیلات و مصاحبه های کاری غالباً داوطلبانی موفقند که حافظه قوی دارند.

بررسی‌ها نشان می دهد ، گنجایش حافظه کوتاه مدت محدود، یعنی بین 5 تا 9 داده و بطور متوسط ، 7 داده است ؛ در حالی که گنجایش حافظه بلند مدت ، نامحدود است.

حافظه چگونه کار می‌کند؟

مغز پیچیده‌ترین عضو انسان است که هنوز قسمت اعظم آن شناخته نشده. تنها چیزی که می‌دانیم این است که قدرت ارتباط بین سلول‌های مغزی یا اعصاب، روی عملکرد آن اثر می‌گذارد.

ساختمان مغز

وزن مغز حدود 3/1 کیلوگرم و به شکل یک تخم‌مرغ است. پایین‌ترین قسمت آن سربلوم (cerebellum) است که حرکات را کنترل می‌کند.

قسمت میانی مغز شامل تالاموس و هیپوتالاموس است که اطلاعات مربوط به حواس و ادراک و سیستم‌های منظم بدن را به عهده دارد. قسمت بالایی مغز سربروم (cerebellum) است که کنترل‌کننده اعمال پیچیده مثل حافظه است. نرون‌ها، قسمت اصلی سیستم اعصاب هستند که حرکات بدن را اداره می‌کنند آن‌ها در مغز مسئول اعمال دیگر مثل ذخایر خاطرات نیز هستند.

منطقه مغزی مرتبط با حافظه و زوال عقل، می تواند نشانه های مهمی از بیماری های سلامت روان نظیر اعتیاد، اضطراب و افسردگی را به همراه داشته باشد.

هیپوکامپ، ساختاری به شکل اسب دریایی است که در اعماق مغز قرار گرفته است. این منطقه به عنوان بخشی از سیستم مغزی نقش مهمی در پردازش حافظه و شناخت فضایی، از جمله نحوه یادگیری انسان‌ها در تشخیص و مکان یابی محیط، شناخت افراد و اشیاء و …. ایفاء می کند.

هیپوکامپ به خاطر نقشش در حافظه و زوال عقل، بخصوص در رابطه با بیماری آلزایمر، شناخته شده است. بهتر است بدانید در بیماران مبتلا به آلزایمر، این منطقه یکی از اولین مناطق مغزی است که آسیب می‌بیند.

همچنین مطالعات نشان داده‌اند که هیپوکامپ در کنترل هیجان نیز نقش ایفا می­‌کند که این خود به ارتباط بین هیجان و حافظه اشاره می‌­کند، همچنین از آنجائی‌که هیپوکامپ در رفتار انگیزشی نقش دارد، ممکن است دیدگاه مهمی نیز در مورد طیف وسیعی از بیماری های سلامت روان ارائه کند.

به عنوان مثال ممکن است اعتیاد با نقص انگیزه و رویکرد فرد در زندگی مرتبط باشد. از سوی دیگر اضطراب و افسردگی با رفتارهای اجتنابی مرتبط باشند که همگی این‌ها در این بخش از مغز تقویت می شوند.

جنس حافظه چیست ؟

20درصد از مغز انسان را نوعی پروتئین تشکیل داده که لوله‌ای شکل است و به راحتی پلیمر می‌شود. از سوی دیگر این پروتئین مدام در حرکت است و می‌تواند مواد غذایی را به قسمت‌های مختلف سلول‌های مغزی منتقل کند. حافظه در حقیقت یک اسم و معنا است و نمی‌توان آن را دید همان طور که نمی‌توان حس عشق یا تنفر را مشاهده کرد. اما می‌توان حافظه را با ابزار‌هایش که مادی هستند درک کرد.

همان طور که ملاصدرا می‌گوید «حافظه جهان هستی یعنی حرکت.» ابزار حافظه همین پروتئین خاص است که قابلیت پلیمر شدن و حرکت کردن دارد. اگر این پروتئین به هر دلیلی از حرکت بایستد یا قابلیت پلیمر شدنش را از دست بدهد حافظه فرد از بین رفته به بیماری‌هایی نظیر آلزایمر و پارکینسون که با حافظه ارتباط مستقیم دارند، مبتلا می‌شود.

برای حفاظت از سلامت خود باید از حافظه مراقبت کرد، بنابراین در گام نخست بهتر است شرایطی سازگار با محیط پیرامون را برای خود فراهم کنید.

یعنی سعی کنید از محصولات کشاورزی یا صنعتی بومی منطقه زندگی‌تان استفاده کنید. هنگامی که از محصولات غیر بومی استفاده می‌کنیم در واقع غلظتی از ماده‌ای که نباید با ما همراه باشد یا با آن همخوانی پیدا نکرده‌ایم را وارد بدنمان می‌کنیم که به دور شدن از سلامتی بدن منجر می‌شود.

استفاده از مواد غذایی طبیعی و برخی مواد غذایی حاوی فسفر نیز در سلامت این پروتئین خاص دخالت دارد، اما استفاده از فسفر باید به اندازه باشد و نباید در مصرف آن زیاده‌روی کرد.

همچنین در این راستا نباید از ورزش و فعالیت‌های فیزیکی غافل شد. یادگیری مداوم هم، در رشد و تقویت حافظه مؤثر است به عبارت دیگر می‌توان با خواندن کتاب، طرح سؤال، حل مسأله، حفظ کردن شعر، خوب دیدن طبیعت و محاسبه کردن بدون استفاده از ماشین حساب حافظه خود را تقویت کرد.

حتی نوشتن صحبت‌های معلم به جای ضبط کردن صدای وی در تقویت حافظه و سلامتی انسان مؤثر است. حرکت دست در حالی که گوش در حال شنیدن است و چشم می‌بیند باعث همزمانی فعالیت و عملکرد بین سلول های مغز می‌شود، این همزمانی فعالیت در پویایی پروتئین مربوط به حافظه و به‌دنبال آن سلامت مغز مؤثر است.

نتیجه مطالعات جدید درباره‌ی بخش­های عصبی که در شکل‌گیری و ثبات حافظه انسان نقش دارند، نشان می‌دهد که خاطرات انسان به‌طور هم‌زمان در هیپوکامپ (بخشی از مغز) و برای شکل‌گیری حافظه‌ی بلندمدت در کورتکس مغز ذخیره می‌شو‌د.

خاطرات ما در حافظه‌ی طولانی­مدت دو هفته به‌صورت غیرفعال و خاموش باقی می‌مانند تا اینکه طی فرآیندی در مغز به‌طور کامل در ذهن ما تثبیت می­‌شوند.

یافته‌های جدید با نظریه‌های پذیرفته‌ شده‌ای که قبلا درباره شکل‌گیری حافظه و تثبیت خاطرات ارائه شده است، کاملا مغایرت دارد.

طبق این تحقبقات وقتی ما یکی از دوستان خود را ملاقات می‌کنیم یا به مکانی می‌رویم، این تجربه بصورت حافظه‌ی کوتاه‌مدت در قسمتی از مغز به نام هیپوکامپ ذخیره می‌شود.

سپس این خاطره در ذهن ما تثبیت می‌شود؛ به عبارت دیگر این خاطره ( همانند انتقال اطلاعات در کامپیوتر و فرایند انتقال اطلاعات از حافظه موقت (ram) به حافظه دائمی (hard) ) به قسمت دیگری از مغز ما منتقل می‌شود تا بصورت حافظه‌ی بلندمدت در مغز ذخیره شود.

دانشمندان عصب‌شناس برای توضیح اینکه چگونه خاطرات ما از حافظه‌ی کوتاه‌مدت به حافظه‌ی بلندمدت انتقال می‌یابد، دو مدل اساسی و بسیار مهم ارائه کرده‌اند.

اولین مدل که به‌عنوان مدل استاندارد شناخته می‌شود، این‌طور بیان می‌کند که حافظه‌ی کوتاه‌مدت در ابتدای ساکن در هیپوکامپ مغز شکل‌ گرفته و ذخیره‌ می‌شود و سپس به‌تدریج به حافظه‌ی بلندمدت در نئوکورتکس مغز منتقل می‌شود. زمانی که خاطرات ما از حافظه‌ی کوتاه‌مدت به حافظه‌ی طولانی ­مدت منتقل می‌شوند، این خاطرات از هیپوکامپ مغز محو‌ می‌شوند.

درحالیکه الگوهای متعددی برای حافظه پیشنهاد شده اند، اغلب برای تبیین ساختار اساسی و عملکرد حافظه از الگوی مرحله ای حافظه (الگوی پردازش اطلاعات)استفاده می شود.

این نظریه که در ابتدا در سال 1968 توسط اتکینسون و شیفرین مطرح شد، به سه مرحله مجزای حافظه اشاره می کند: حافظه حسی، حافظه کوتاه مدت، و حافظه بلندمدت.

حافظه حسی

حافظه حسی اولین مرحله حافظه است. درمدت این مرحله، اطلاعات حسی از محیط پیرامون برای یک دوره زمانی بسیار کوتاه ذخیره می شوند، که عموما برای اطلاعات تصویری حدود نیم ثانیه و برای اطلاعات شنیداری به مدت 3 الی 4 ثانیه دوام دارد.

ما تنها به بخشی از جنبه های این حافظه حسی توجه می کنیم، و اجازه می دهیم که این اطلاعات به مرحله بعدی یعنی حافظه کوتاه مدت وارد شوند.

حافظه کوتاه مدت

حافظه کوتاه مدت که به آن حافظه فعال نیز می‌گویند، اطلاعاتی است که ما در حال حاضر از آنها آگاه هستیم یا درمورد آنها فکر می کنیم. در روانشناسی فروید می­‌گوید، این حافظه همان ذهن هشیار است. توجه به خاطرات حسی باعث ایجاد اطلاعات در حافظه کوتاه مدت می شود.

اکثر اطلاعاتی که در حافظه فعال ذخیره می شوند تقریبا به مدت کوتاهی معادل 20 الی 30 ثانیه نگه داشته می شوند. درحالی‌که بسیاری از خاطرات کوتاه مدت ما به سرعت فراموش می شوند، توجه به این اطلاعات باعث می‌شود که خاطرات به مرحله بعدی یعنی حافظه بلندمدت وارد شوند.

حافظه بلندمدت

حافظه بلندمدت ذخیره سازی مداوم اطلاعات است. در روانشناسی فروید می­‌گوید، حافظه بلندمدت همان ناهشیار و نیمه هشیار است. این اطلاعات اکثرا خارج از آگاهی ما هستند اما در هنگام نیاز می‌­توان آنها را به حافظه کارکردی آورد تا مورد استفاده قرار گیرند.

یادآوری برخی از این اطلاعات نسبتا آسان است، اما دسترسی به برخی از خاطرات دیگر بسیار سخت تر است.

سازمان دهی حافظه

توانایی دسترسی و بازیابی اطلاعات از حافظه بلند مدت به ما کمک می کند که از این خاطرات برای تصمیم گیری، تعامل با دیگران، و حل مسائل استفاده کنیم.

اما اطلاعات چگونه در حافظه سازمان‌دهی می شود؟

شیوه دقیق سازمان‌­دهی اطلاعات در حافظه بلندمدت هنوز به خوبی شناخته نشده است، اما پژوهشگران می‌دانند که این خاطرات بطور گروهی و دسته‌بندی شده چیده می‌شوند.

برای سازمان‌دهی اطلاعات مرتبط به هم از خوشه بندی (clustering) بصورت گروهی یا دسته ای استفاده می شود. یادآوری اطلاعاتی که طبقه بندی شده‌اند ساده تر است. مثلا، دسته لغات زیر را در نظر بگیرید:

میز تحریر، پرتغال، کتابخانه، صورتی، آلوچه، نیمکت، قرمز، آناناس، بنفش، صندلی، سیب، زرد

چند ثانیه آنها را بخوانید، سپس رویتان را برگردانید و سعی کنید فهرست این لغات را به یاد آورید. هنگام فهرست بندی چطور لغات را گروه بندی کردید؟

اکثر مردم از فهرستی متشکل از سه طبقه استفاده می کنند: رنگ، مبلمان، و میوه.

یک راه برای در نظر گرفتن سازمان دهی حافظه تحت عنوانِ الگوی شبکه معنایی (semantic network model)شناخته می‌­شود.

این الگو می گوید که برخی محرک‌ها، خاطرات مرتبط یا تداعی شده را فعال سازی می کنند. خاطره ای از یک محل مشخص ممکن است خاطراتی درمورد چیزهای مشابه را فعال سازی کند که در آن منطقه رخ داده‌اند.

مثلا، فکر کردن درمورد یک ساختمان در کوی دانشگاه می تواند خاطراتی از شرکت در کلاس ها، درس خواندن، و گشتن با همسالان را تحریک کند.

اما مدلی که اخیرا ارائه شده است، Multiple Trace Model نامیده می‌شود. بر طبق این مدل، از حوادث و رخدادهای خاصی که در زندگی فرد اتفاق می‌افتد اثر و نشانه‌های ناچیز و کوچکی در هیپوکامپ باقی می‌ماند که ممکن است یک جزء یا بخش اندکی از آن اتفاق مهم باشد؛ اما طرح کلی آن اتفاق در نئوکورتکس مغز ذخیره و نگهداری می‌شود.

این یافته‌های جدید یک مکانیسم بسیار گسترده‌ و پیچیده از مدارهای عصبی را در شکل‌گیری حافظه ارائه می‌کنند.

چرا خاطرات فرق می‌کنند؟

اطلاعات جمع‌آوری شده از یک رویداد، برای یک نفر تفاوت زیادی با خاطره شخص دیگر از همان رویداد دارد. چون درست بر خلاف تصویر عکاسی، یک خاطره به طور خیلی دقیق در ذهن چاپ نمی‌شود.

یک خاطره از قطعاتی اطلاعات تشکیل شده که در مغز هر کس به صورت منحصر به فرد ثبت می‌شود. یادآوری هر کس از یک رویداد همیشه با جزییات جمع‌آوری شده از خاطرات و اطلاعات دیگری که قبلا در ذهن او ذخیره شده، همراهی می‌کند.

نکته: برای نوزادان خود با فراهم کردن محیطی غنی، خاطرات مثبتی را فراهم کنید تا در آینده ذهنی سالم­تر داشته باشد.

شکل گیری خاطرات و فراموشی آن­ها

خاطرات زمانی شکل می‌گیرند که حدس و گمان شروع به فعالیت می‌کنند. نوزادان و کودکان از وقتی در رحم مادر هستند صداهایی را که می‌شنوند، می‌شناسند و حتی گفته می‌شود که احتمالا قطعاتی از موسیقی را که قبل از تولد مکررا می‌شنوند، در ماه‌های اولیه تولد نیز می‌شناسند.

نوزادان از همان ماه‌های اولیه تولد شروع به شناخت کسانی می‌کنند که بیشتر اوقات با آن‌ها هستند و از سن یک سالگی مهارت زبانی و سخن­وری خود را توسعه می‌دهند.

در حالی که خیلی از یادگیری‌ها به وسیله تکرار کردن است، کودکان نوپا به سرعت کلمات و حرف­‌های خود را تغییر و بهبود می‌دهند. برای مثال زمانی که ممکن است گردش رفتن را با ادای صدای ددر نشان دهد.

حافظه، نقش مهمی در پیشرفت زبان دارد. نوزادان با تمرین و تقلید لغاتی را در حافظه خود ذخیره می‌کنند ولی شاید خیلی دیرتر، از آن‌ها برای صحبت کردن استفاده کنند.

حافظه و سن

باید بدانید حافظه با افزایش سن رو به زوال و افت نمی‌رود بلکه دو عامل مهم که کارآیی مغز را اندازه‌گیری می‌کنند، خونی است که در مغز جریان دارد و دیگری اکسیژنی است که مصرف می‌شود و این دو عامل در یک فرد سالم 70 ساله و یک فرد سالم 20 ساله دقیقا به یک اندازه است و حافظه آن‌ها به طور یکسان عمل می‌کند.

در پیری عملکرد حافظه به دلیل از دست دادن سلول‌های مغزی دچار مشکل می‌شود، اما نه در حدی که اکثرا باور دارند. یک فرد 70 ساله، حدود 97 درصد از سلول‌های مغزی خود را که در سن 25 سالگی داشته، هنوز دارد.

تنها موردی که عملکرد حافظه فرق می‌کند، تفاوت در سرعت یادگیری است. وقتی یک فرد مسن می‌خواهد اطلاعاتی را حفظ کند نسبت به یک جوان به زمان بیشتری نیاز دارد.

نکته: ذهن خود را فعال نگه دارید تا پیری، توانایی‌هایی حیرت‌انگیز از عملکرد ذهن خود می‌بینید. در حالی که ممکن است سرعت یادگیری با افزایش سن کندتر شود، ولی ضبط و به خاطر آوردن اطلاعات به خوبی همیشه است.

چرا حافظه خطا می‌کند؟

حافظه می‌تواند به مرور دچار خطا شود، استرس و خستگی از عواملی هستند که روی تمرکز و از دست دادن ناگهانی خاطرات تاثیر بسزایی می‌گذارند. خطاهای کوچک یا بزرگ در طولانی ­مدت می‌تواند به علت بیماری‌های روانی، اتفاقات اساسی و سخت یا آسیب‌های بدنی و مغزی و یا حتی غده‌های مغزی، سکته و یا ورم مغز باشد.

از دست دادن ناگهانی حافظه، می‌تواند به صورت مشکل در به یاد آوردن رویدادهایی که در گذشته رخ داده و یا حتی رویدادهایی که در حال اتفاق افتادن هستند و یا خاطرات دوران کودکی خود را بروز دهد.

معمولا حافظه آرام آرام با گذشت اندکی زمان از رویداد استرسی برمی‌گردد، اگر چه خطای حافظه در اثر صدمات جدی مغزی ممکن است همیشه باقی بماند.

حافظه و هوش

اغلب مردم تصور می‌کنند هوش هر کس مشخص است، اما همانطور که پیشتر گفته شد افزایش مهارت‌های حافظه می‌تواند هوش را بالا ببرد. تست‌های مختلف سنجش انواع هوش، قسمت‌های مختلفی از هوش را آزمایش می‌کنند. این تست‌­ها در افرادی که از تکنیک‌های تعلیم حافظه استفاده کرده‌اند بسیار پیشرفته‌تر است.

تست هوش چیست؟

سوالات این تست،‌ توانایی‌های مشخصی از عملکرد ذهن فرد را با روش‌­های مختلف می‌سنجد و نتایج آن نشانگر عملکرد ذهن در حوزه‌های غیرقابل اندازه‌گیری است. این تست بیشتر می‌خواهد نشان دهد که هوش افراد وابسطه به چه عاملی است؟

اگر چه مشخص شده که تحصیلات و محیط می‌تواند روی نمرات این تست تاثیر بگذارد ولی تکنیک‌های تعلیم حافظه نیز می‌تواند هوش شما را در زمینه‌های خاصی افزایش دهد.

راه دیگر برای افزایش نمره در این تست تمرین مکرر تست است. هر دفعه که تست­‌های هوش را انجام می‌دهید جواب‌ها را بهتر یاد می‌گیرید، بنابراین حافظه شما مانند بانکی از تجارب عمل می‌کند که در آینده می‌توانید از آن استفاده کنید.

این نوع تست برای ارزیابی هوش افراد اولین بار در قرن 19 استفاده شد.

نکته: قدرت مغز نیرویی بسیار شگفت‌انگیز است و هیچ محدودیتی در ظرفیت آن نیست.

در مقاله بعدی سعی می­‌کنیم در مورد عوامل موثر بر افت سطح هوشی افراد و بیماری های مربوط به حافظه به صورت جزئی­‌تر صحبت کنیم.

بخوانید: آلزایمر و عوامل موثر بر کاهش حافظه چیست؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *