آلزایمر و عامل فراموشی چیست؟

الزایمر چیست

‌با افزایش عارضه فراموشی و بیماری آلزایمر در سطح جهان نگاه دیگری به این عارضه می‌اندازیم بلکه تلاش کنیم در جهت بهبود این مسئله گامی مثبت برداریم.‌

آلزایمر چیست؟

به‌ طور کلی آلزایمر نوعی بیماری مغزی است که با سرعت کمی شروع به رشد کرده و با گذر زمان در صورت عدم مقابله با شتاب بیشتری رو به جلو می‌رود و از علائم آن اختلال در حافظه و در مراحل بالاتر و شدیدتر علائم کلی آن به‌ صورت اختلال در قدرت استدلال، برنامه‌ریزی، درک کردن و تکلم است.
به گفته جمع زیادی از دانشمندان، آلزایمر به علت افزایش میزان تولید یا ذخیره یک نوع پروتئین خاص در درون مغز به وجود آمده و به مرگ سلول‌های عصبی منجر می‌شود.
با اینکه احتمال ابتلا به آلزایمر بعد از 70 سالگی به میزان بسیاری افزایش می‌یابد (به نحوی که در حدود نیمی از افراد بالای 85 سال به این بیماری مبتلا می‌شوند) اما این عارضه در جوانان و افراد زیر 40 سال نیز می‌تواند بروز دهد.

زندگی مجموعه‌ای خاطرات از تولد تا مرگ است

آلزایمر چه بیماری است؟

آلزایمر، یک بیماری هولناک است که باعث می‌شود افراد خاطرات خود را از دست بدهند. این فکر که این مسئله تنها در سنین بالا بروز پیدا می‌کند، اکنون امری کاملا درست نمی‌شود و این بیماری قدرت حمله به مغز و ذهن جوانان را نیز دارد.
محققان نشان داده‌اند که افراد زیادی هستند که در دهه چهارم زندگی خود و حتی پایین‌تر از این بیماری نیز رنج می‌برند.
علم به اینکه ممکن است یک روز همه چیز برای شما عجیب غریب باشد، مرموزترین چیزی است که می‌تواند برای یک فرد اتفاق بیفتد. در آلزایمر افراد چیزهایی را که زمانی جزء جدایی ناپذیر زندگییشان بوده‌اند را فراموش می‌کنند.
ابتلا به آلزایمر در جوانی بدترین چیزی است که در زندگی می‌توان با آن روبه‌رو شد.

برخی تحقیقات صورت گرفته نشان داد که 260 هزار نفر از مردم استرالیا دچار آلزایمر هستند. (این آمار و ارقام در ایران به طور واضح و دقیق موجود نیست)
همچنین بر اساس این تحقیقات در سال 2010 افراد زیادی در سن 59 سالگی به بیماری آلزایمر تشخیص داده شد‌ه‌اند و تخمین زده می‌شود که حدود 5.4 میلیون آمریکایی از این بیماری رنج می‌برند.
اکثر این افراد هم بعد از سن 65 سالگی اما تا 5 درصد (یا حدود 200 هزار آمریکایی) از اوایل دهه 40 و 50 سالگی به آلزایمر مبتلا می‌شوند.

علت کلی بروز آلزایمر چیست؟

علت اصلی بروز بیماری آلزایمر هنوز به درستی تشخیص داده نشده است، اما تحقیقات حاکی از این است که بر اثر افزایش سن، رژیم غذایی ناصحیح، اختلالات ژنتیک و تجمع سموم در بدن احتمال تجمع توده‌های غیرطبیعی و نامحلول بتاآمیلوئید در سیستم عصبی و بروز التهاب وجود دارد.

بتاآمیلوئید، ماده‌ای است که می‌تواند ارتباط سلول‌های مغزی را با یکدیگر قطع کند.

ضمن این که تجمع برخی فلزات سنگین همچون سرب، آهن، آلومینیوم، مس و زینک که می‌تواند از طریق خوراکی‌ها و ظروف وارد بدن شود نیز در بروز آلزایمر نقش دارند.
برخی دانشمندان جهش ژنتیکی موروثی را علت اصلی این بیماری عنوان کرده‌اند. آنان معتقدند این عارضه موجب افزایش میزان تولید نوع خاصی از پروتئین در مغز می‌شود که به مرگ سلولهای عصبی می‌انجامد.
بسیاری از این آزمایش‌ها فقط سعی در کاهش میزان تولید این پروتئین دارد تا شاید گامی در زمینه مقابله با آن باشد.
از سویی دیگر عواملی چون ورزش، تحرک ذهنی و رژیم غذایی معمولی را از راه های جلوگیری می‌دانند.
زنان بیشتر از مردان به آلزایمر مبتلا می شوند، اما هنوز دلیل آن دقیقا مشخص نیست، هرچند تصور می شود هورمون زنانه استروژن علت اصلی آن باشد.

علائم اولیه آلزایمر چیست؟

علائم اولیه آلزایمر شامل فراموشی و از دست دادن تمرکز است که چون این علامت از نشانه‌های پیری است اغلب نادیده گرفته می‌شود.

وقتی بیماری به تدریج پیشرفت می‌کند ممکن است علائم دیگری مانند تغییر شخصیت، اختلالات رفتاری، کاهش حافظه و زوال عقل اتفاق بیفتد که عمدتا در این مقطع، بیماری تشخیص داده می‌شود.

آلزایمر ابتدا باعث می‌شود شخص قرار ملاقات‌ها، اتفاقات روزانه و عمدتا جای اشیاء را فراموش کند.

وقتی بیماری پیشرفت کرد می‌تواند باعث اختلالات حرکتی و راه رفتن شود و در مراحل نهایی احتمال دارد فعالیت‌های فکری فرد را متوقف و در نهایت باعث ناتوانی شود.

علائم شروع آلزایمر چیست؟

نشانه‌های آلزایمر در هر فردی با دیگری متفاوت است. با این حال علائم مشترکی وجود دارد که به تشخیص آن کمک می‌کند.
از آنجا که بروز بیماری آلزایمر تدریجی است و با سرعت کمی رشد می‌کند در نتیجه بسیاری از خانواده‌ها اولین نشانه‌های بارز آلزایمر را با علائم افزایش سن اشتباه می‌گیرند یا فکر می‌کنند به علت استرس و فشار زیاد کار دچار مشکل شده‌اند.
اما زمانی که فراموشی و اختلال در حافظه، مانند از یاد بردن اتفاقات تازه مشاهده می‌شود، باید احتمال آن را داد که چیزی بیش از افزایش سن تأثیر‌گذار بوده است.

در مجموع اختلال در حافظه کوتاه مدت از اولین نشانه‌های بروز آلزایمر است.

برای نمونه فرد ممکن است به دفعات خاموش کردن اتو را فراموش کند یا مصرف داروها در زمان خود را به یاد نیاورد. در ادامه فرآیند بروز آلزایمر تغییر محسوس در شخصیت را شاهد هستیم.
فرد کمتر خودجوش می‌شود، از تعاملات اجتماعی روزمره دوری می‌کند و دل مرده و بی‌تفاوت می‌شود.
تغییر در رفتار و حالات مانند تندخویی، سردرگمی، اختلال در حافظه بلندمدت و پرخاشگری نیز به دنبال آن به وجود می‌آید.
در چنین مواقعی با مراجعه به یک پزشک یا روانشناس و انجام آزمون‌های رفتاری- شناختی و یا اسکن مغز، می‌توان از بروز بیماری اطمینان یافت.
مرگ مرحله پایانی این بیماری است که معمولاً به علت ذات‌الریه یا حملات قلبی اتفاق می‌افتد.
پزشکان توصیه می‌کنند در صورت بروز علائمی مانند فراموشی، دشواری در انجام کارهای معمولی، مشکلات زبانی و تکلم، آشفتگی زمانی و مکانی، ضعیف شدن قدرت تصمیم‌گیری، مشکل در فکر کردن، گم کردن لوازم و اشیا، تغییر در رفتار و حالات،‌ تغییر شخصیت، ضعیف شدن قوه ابتکار به پزشک مراجعه کنید.

عوامل تخریب حافظه و ایجاد آلزایمر چه چیزهایی هستند؟

الزایمر دقیقا چیست

ورزش شدید باعث کاهش حافظه می شود

مطالعات نشان می دهد که انجام ورزش های پر تحرکی مثل دوندگی و یا شنای طول استخر در زنان باعث کاهش حافظه می شود.
این در حالی است که ورزش های ملایم و طولانی مدتی مثل پیاده روی سریع، دو چرخه سواری در سطح جاده باعث ارتقای توان مغز می شود.با این توصیفات اغلب افراد گمان می کنند که اگر کمی از چیزی خوب است ، پس زیاد آن بهتر است!!!

اما باید گفت که در این مورد وضعیت فرق می کند. شاید هم کلا میانه روی در انجام هر کاری بهترین پیشگیری برای پشیمانی در آینده است.
ورزش های سنگین و پرتقلا عبارتند از: شنای طول استخر، ایروبیک، ورزش هایی که نیاز به ابزار ندارند مانند نرمش و شنای روی زمین(ورزش سوئدی)،دوندگی، بسکتبال، چرخه سواری روی تپه و راکت بال می باشد.

ورزش های سبک عبارتند از پیاده روی سریع، گلف، دوچرخه سواری روی زمین هموار، تنیس تفریحی و سافت بال است.
طبق تحقیقاتی که صورت گرفته مشخص شده که اغلب زنانی که ورزش های سنگین انجام می دهند دچار کاهش عملکرد مغزی می شوند و در تست تمرکز و حافظه امتیاز کمتری کسب می کنند.
البته این تحقیق نیاز به بررسی بیشتری دارد تا صحت و سقم آن به درستی مشخص شود. شاید در کنار ورزش های سنگین و پرتقلا ، بعضی از مدل های زندگی نیز وجود دارد که منجر به بروز این نتیجه ناخواسته می شود.

مثلا استرس باعث کاهش عملکرد مغز و حافظه می شود. با تمام این توصیفات عاقلانه است که در انجام هر کاری حتی ورزش ، حد تعادل را حفظ کنیم.

اثر منفی بیهوشی و عمل جراحی بر قدرت حافظه

پس از یک تحقیق تازه مشخص شده است که بیهوشی برای انجام عمل جراحی ممکن است بر حافظهٔ بیمار اثر منفی بگذارد.
بر اساس یافته‌هایی که در مجله هوشبری (Anaesthesia) منتشر شده است، این محققان با ارزیابی تستهای شناختی در میانسالانِ جراحی‌شده، متوجه شدند که نمرات میزان حافظه آنها کاهش یافته است.

افرادی که در بررسی مذکور شرکت کرده بودند، همگی هیچ علامتی از زوال عقل، یا بیماری و اختلال احتمالی دیگری در قوای شناختی خود نداشتند.
شرکت‌کنندگان در تحقیق به دو گروه تقسیم شده بودند و نمرات تست حافظه آنها ثبت شده بود.

ک گروه پس از انجام عمل جراحی مجددا تحت آزمون ارزیابی حافظه قرار گرفتند و نمراتشان بار دیگر ثبت شد.
دانشمندان پس از ارزیابی وضعیت بیماران به این نتیجه رسیدند که حافظه آنها پس از انجام عمل جراحی اندکی بدتر شده است.

سیگار دشمن حافظه

تحقیقات متخصصان نشان داده سیر پیشرفت برخی بیماری‌های اختلال حافظه مانند بیماری‌ ام‌اس در میان آن دسته از مبتلایان به این بیماری که سیگار می‌کشند بیش از سایر بیماران است و قطع استعمال دخانیات در این بیماران به کاهش سیر بیماری منجر می‌شود. این موضوع در مبتلایان به آلزایمر نیز مشاهده می‌شود.

عامل اصلی ایجاد بیماری آلزایمر یا ‌ام‌اس که جزو بیماری‌های اختلال حافظه هستند به‌طور دقیق شناخته نشده است.

اما ثابت شده در افرادی که شیوه زندگی درست و سالمی در پیش می‌گیرند، عوارض این بیماری‌ها به‌مراتب کمتر است.

برای مثال به جای اینکه عوارض بیماری طی مدت 2 یا 5 سال بروز کند در مدت زمانی طولانی‌تر نمایان خواهد شد یا اینکه بیمار علائم حادی را تجربه نمی‌کند و می‌تواند با وجود ابتلا به بیماری، زندگی عادی و طبیعی داشته باشد و تنها در انجام برخی کارهای دقیق‌تر دچار مشکل می‌شود.

رابطه مستقیم میان استفاده افراطی از موبایل و فراموشی

تشعشع موبایلی می‌تواند به مغز افراد آسیب رسانده و بر اساس مطالعه جدیدی سوئیسی‌ها رابطه مستقیمی میان استفاده افراطی افراد از موبایل و کاهش سطح عملکردی حافظه وجود دارد.
این پژوهش که توسط Environmental Health Perspectives در سوئیس انجام شده‌است نشان می‌دهد یک سال استفاده از موبایل و تشعشات ناشی از آن هنگام مکالمه می‌تواند به مغز افراد آسیب بزند.
این تحقیق مبتنی بر آزمایش روی 700 نوجوان 12 تا 17 ساله انجام‌شده و حافظه آن‌ها قبل و بعد از استفاده از تلفن همراه و قرار گرفتن در معرض تابش اشعه‌های موبایل مورد آزمایش قرار گرفت و امتیاز بچه‌ها بعد از پایان تماس تلفنی در بحث حافظه تقلیل پیدا کرد.

نکته قابل توجه برای کاربرانی که راست‌دست بوده‌اند.

اینگونه افراد که هنگام مکالمه گوشی را با دست راست می‌گیرند، در معرض خطر بیشتری قرارگرفته و حافظه خود را بیشتر از دست می‌دهند.
نکته دیگر در این تحقیق اینکه استفاده از گیم روی موبایل، چت و مرور وب روی مغز تأثیر نمی‌گذارد و تنها تأثیر خطرناک، تابش الکترومغناطیسی، فرکانس و سیگنال رادیویی است که هنگام مکالمه پخش می‌شود.

فاکتورهای پر خطر مبتنی بر سبک زندگی برای ایجاد آلزایمر و فراموشی

اگرچه ژن ها هم نقش مهمی در ابتلا به این بیماری دارند. در ادامه به برخی مواردی که ریسک ابتلا به زوال عقل را افزایش می دهند اشاره می شود.

تنها زندگی کردن عامل ایجاد الزایمر است

حفظ روابط با خانواده و دوستان بسیار در پیشگیری از زوال عقل مهم است. مطالعه اخیر نشان می دهد در مقایسه با افراد متاهل، افراد مجرد ۴۲ درصد و افراد بیوه ۲۰ درصد بیشتر در معرض ابتلا به زوال عقل قرار دارند.

افراد مجردی که تنها زندگی می کنند، احساس تنهایی و افسردگی می کنند که هر دو از فاکتورهای پرخطر زوال عقل و عامل بالقوه‌ی فراموشی هستند.

کمبود ویتامین D و زوال یادآوری

با افزایش سن نیاز به ویتامین D افزایش می یابد. به گفته محققان، افراد دارای کمترین میزان ویتامین D3 پنج درصد بیشتر در معرض ابتلا به زوال عقل هستند.

عدم تحرک و تنبلی مسبب کاهش حافظه

ورزش تنها به تناسب اندام کمک نمی کند بلکه موجب افزایش میزان پروتئین BDNF (فاکتور نوروپاتی مغز) می شود؛ پروتئینی که به تولید سلول های جدید مغز و پیشگیری از مرگ سلول های موجود کمک می کند.

به گفته محققان، هر چقدر میزان BDNF بیشتر باشد، احتمال ابتلا به زوال عقل کمتر است. محققان توصیه می کنند حدود ۳۰ دقیقه ورزش متوسط یا شدید در روز می تواند از ابتلا به زوال عقل پیشگیری کند.

افزایش قندخون و ایجاد الزایمر

افزایش میزان قندخون به تمام اعضاء بدن از جمله مغز آسیب می رساند. از اینرو دیابت نوع۲ کنترل نشده با زوال عقل ارتباط دارد.

طبق نتایج محققان دانشگاه هاروارد، افرادی که میانگین قندخون شان بالاست ۲۰ درصد بیش از افراد دارای قندخون نرمال در معرض ابتلا به زوال عقل قرار دارند.

آلودگی هوا و یاد زدودگی

بسیاری از محققان به رابطه بین آلودگی هوا و بیماری قلبی پی برده اند. حال محققان عنوان می کنند آلودگی هوا هم بر قلب و هم بر مغز تاثیر می گذارد چراکه با ورود به جریان خون موجب بروز التهاب می شود.

به گفته محققان کانادایی، زندگی در فاصله ۵۰ متری جاده های پرترافیک ریسک زوال عقل و ایجاد الزایمر یا فراموشی را تا ۷ درصد افزایش می دهد.

اضافه وزن و افزایش تخریب سلول‌های مغزی

اضافه وزن می تواند باعث ابتلا به بیماری های زیادی شود و افراد دارای شاخص توده بدنی بیش از افراد افراد داری وزن نرمال در معرض ابتلا به زوال عقل هستند.

دگر عوامل موثر بر افت حافظه

1. تاثیر داروها بر حافظه

گروهی از داروها باعث تغییر در توانمندی شناختی فرد و حافظه او می شوند یا می‌توانند اختلال شناختی جزیی موجود در فرد را تشدید کنند.

فهرست بلندی از داروها وجود دارد که بالاخص در فرد سالمند باعث افزایش گیجی و کاهش سطح هوشیاری می شوند.

برخی از داروهای آرام بخش، داروهای فشار خون، داروهای ضد اسید معده مانند سایمتیدین و رانیتیدین، داروهای ضد التهاب، کورتیکواستروییدها داروهای ضد پارکینسون و بسیاری دیگر از این گروه داروها هستند.

سالمندان به عوارض سمی بودن داروها بیشتر از جوانان و بزرگسالان حساس هستند زیرا به علت بروز تغییراتی در سطح چربی های بدن و سوخت و ساز داروها، مقدار این داروها در خون و سیستم اعصاب مرکزی آنان بالاتر است و حتی با مصرف مقادیر تجویز نشده دارو دارو نیز گاهی علایمی بروز می دهند.

2. دلیریوم یا گیجی شدید و تاثیر آن در فراموشی

دلیریوم یعنی اختلال سطح هوشیاری به طور ناگهانی یا به عبارت دیگر بیماری‌ای تحت عنوان گیجی شدید. این نقص موقت و برگشت پذیر در عملکرد مغز که خود را به شکل عملکردهای شناختی نشان می دهد به علل متفاوتی ایجاد می شود.

علل ساختمانی مغز، موارد مربوط به سوخت و ساز بدن، ایجاد سم در بدن و علل روانی از دلایل بروز دلیریوم هستند. این اختلال سطح هوشیاری مختص سالمندان نیست و در هر سنی امکان بروز آن وجود دارد.

سالمندان مبتلا به زوال عقل زمانی که دچار عفونت، ضعف خون رسانی، کمبود اکسیژن، کم آبی و… می شوند، مستعد دچار شدن به دلیریوم هستند.

بیهوشی عمومی و جراحی نیز از دیگر دلایل واردشدن به حالت دلیریوم است. اختلال شناخت، ناتوانی در تمرکز فکر و کاهش دامنه توجه از علایم مشخص دلیریوم به شمار می رود.

3. رابطه افسردگی با ضعف در به‌یاد‌آوردن

حدود 15 درصد از افرادی که از نقص حافظه شکایت دارند یا قادر به انجام وظیفه در سایر عملکردهای شناختی خود نیستند، زمینه افسردگی دیده می شود. اگرچه احساسات و عواطف جزو موارد شناختی محسوب نمی شوند اما اثر متقابل میان خلق و خو و حافظه با سایر عملکردهای شناختی باعث می شود بررسی احساسات به عنوان جزیی از روند ارزیابی مشکلات حافظه و شناخت باشد.

اندازه گیری وضعیت حافظه در سالمندان مبتلا به افسردگی در مقایسه با سالمندان طبیعی، تفاوت بارز و قابل توجهی ندارد و این اختلال حافظه با درمان افسردگی برطرف می شود و دائمی نیست.

این سالمندان افسرده که مبتلا به زوال عقل نیستند، عموما دچار نقص در سرعت و توجه هستند. به طور مثال در هجی کردن یک کلمه به طور معکوس دچار مشکل می شوند و سلیسی گفتار کلمات پشت سر هم از یک نوع مقوله را از دست می دهند، مثلا نام بردن حیوانات پشت سر هم.
افراد سالمند در مقایسه با افراد طبیعی بیشتر به خاطرات منفی گذشته خود رجوع می کنند اما از نظر به یادآوردن خاطرات با افراد طبیعی تفاوتی ندارند. انجام کارها در افراد افسرده به ویژه کارهایی که نیاز به تلاش دارند، نسبت به افراد طبیعی بدتر است که احتمالا به دلیل انگیزه کمتر افسرده‌ها نسبت به افراد طبیعی است.

بعضی از علایم و نشانه های افسردگی ممکن است با علایم و نشانه های زوال عقل شباهت داشته باشد؛ مثل کاهش توانایی در تمرکز فکر یا قطع ارتباط با جامعه یا اختلالات خواب.

باید بدانیم که تمام این علایم در افسردگی با درمان صحیح برطرف می شود.

4. تاثیر بیماری‌ها بر فراموشی

هر بیماری ای که بتواند در سوخت و ساز بافت مغز اختلال ایجاد کند، باعث اختلال در حافظه و قدرت شناخت در بیمار می شود. بیماری هایی مثل بیماری های حاد و مزمن تنفسی، بیماری نارسایی کبد و بیماری های غدد درون ریز مثل کم کاری و یا پرکاری تیروئید از آن جمله اند.

توجه داشته باشید بیماری های تیروئید در سالمندان به شکل غیرمعمول تظاهر می کند و گاهی با علایمی مثل کم خوابی، فراموشی، کاهش تمرکز حواس، ضعیف شدن حافظه یا خستگی، خواب آلودگی و کوفتگی همراه می شود.

5. تاثیر سوءتغذیه و قدرت حافظه

رژیم غذایی غلط یا مصرف نکردن برخی از مواد غذایی در سالمندان و کمبود ویتامین‌ها و ریز مغذی‌ها گاهی به صورت یک عامل ثانویه بروز می کند و می تواند به علت سوء جذب این مواد در دستگاه گوارش یا دفع بیش از حد آنها از بدن به دلیل ابتلا به یک بیماری اولیه، به وجود بیاید.

استفاده از برخی داروها در سالمندان باعث جذب نشدن یا جذب کمتر ویتامین‌ها و ریز مغذی‌ها در بدن می شود. مصرف الکل و استعمال سیگار نیز در سوء جذب مواد مغذی در بدن نقش مهمی دارد.

در ادامه به مباحث غذاهای کندذهن کننده و جلوگیری از فراموشی خواهیم پرداخت.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *